Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.
Bảo quản sơn đúng cách là điều bắt buộc nếu muốn sơn giữ được chất lượng trước khi thi công. Với sơn công nghiệp, sơn tàu biển, sơn epoxy, sơn PU hay sơn chống hà, chỉ mua đúng sản phẩm thôi chưa đủ. Nếu thùng sơn bị để sai nhiệt độ, mở nắp không kín hoặc bị nhiễm bẩn trong quá trình lưu kho, chất lượng sơn có thể giảm trước cả khi được đưa lên bề mặt công trình.
Trong công trình thật, lỗi bảo quản sơn thường không lộ ra ngay lúc nhận hàng. Nhiều đội thi công chỉ phát hiện khi mở thùng: sơn nổi màng, đặc lại, lắng đáy, có cặn, khó khuấy đều hoặc mùi bất thường. Khi đó, rủi ro không chỉ là hao vật tư, mà còn ảnh hưởng đến độ phủ, thời gian khô, độ bám dính và khả năng nghiệm thu của màng sơn.
Bài viết này phân tích 3 nguyên tắc bảo quản sơn quan trọng mà chủ tàu, xưởng sửa chữa, nhà thầu kết cấu thép, đội thi công và phòng thu mua nên kiểm soát trước khi đưa sơn Hải Âu vào công trình.
Điểm qua các nội dung chính
Vì sao sơn có thể bị hư dù chưa thi công?
Sơn là một hệ vật liệu đã được phối trộn theo tỷ lệ nhất định giữa nhựa, dung môi, bột màu, phụ gia và các thành phần chức năng khác. Khi còn nằm trong thùng, hỗn hợp này cần được giữ ổn định. Nếu điều kiện lưu kho thay đổi quá mạnh, cấu trúc bên trong sơn có thể bị ảnh hưởng.
Một thùng sơn để ngoài nắng lâu ngày có thể bị tăng áp, bay hơi dung môi, đặc lại hoặc tạo màng trên bề mặt. Một thùng sơn để quá lâu không đảo, không kiểm tra có thể bị lắng đáy, nhất là với các dòng có bột màu hoặc thành phần nặng. Sơn đã mở nắp nếu đậy không kín có thể tiếp xúc với không khí, hơi ẩm, bụi bẩn hoặc dụng cụ không sạch.
Điểm đáng nói nằm ở chỗ: nhiều lỗi bảo quản sơn không làm thùng sơn “hư ngay lập tức”, nhưng âm thầm làm sơn khó thi công hơn. Khi sơn đã lên bề mặt, các lỗi như màng sơn không đều, lâu khô, giảm bóng, bong tróc hoặc khó đạt độ phủ thường khiến đội thi công mất nhiều thời gian xử lý lại.
Nguyên tắc 1: Không để sơn ở nơi quá nóng, quá lạnh hoặc thay đổi nhiệt độ mạnh
Nhiệt độ là yếu tố đầu tiên cần kiểm soát khi bảo quản sơn. Với điều kiện khí hậu Việt Nam, đặc biệt ở miền Nam, nhà xưởng, kho tôn, container công trình hoặc khu vực gần biển có thể nóng lên rất nhanh vào ban ngày. Nếu thùng sơn đặt trực tiếp dưới nắng hoặc sát nguồn nhiệt, dung môi có thể bay hơi mạnh hơn, sơn dễ đặc lại, tăng áp trong bao bì hoặc giảm độ ổn định khi thi công.
Với các hệ sơn công nghiệp như epoxy, alkyd, PU, cao su clo hóa hoặc sơn chống hà, nhiệt độ cao thường làm tăng tốc các biến đổi không mong muốn trong thùng sơn. Sơn có thể lắng nhanh hơn, lớp phía trên loãng hơn, phần đáy đặc hơn hoặc khó khuấy lại như ban đầu. Một số hệ sơn có thể bị thay đổi độ nhớt, làm thợ khó căn chỉnh độ phủ và độ dày màng sơn.
Ở chiều ngược lại, nhiệt độ quá thấp cũng không tốt, đặc biệt với các dòng sơn có thành phần nhạy với thay đổi nhiệt. Sơn gốc nước hoặc nhũ tương có thể bị ảnh hưởng nếu gặp điều kiện lạnh sâu. Với sơn hai thành phần, phần đóng rắn hoặc nhựa cũng cần được bảo quản đúng hướng dẫn để tránh thay đổi trạng thái trước khi pha trộn.
Trong kho thực tế, cách làm an toàn hơn là bảo quản sơn ở nơi khô, thoáng, có mái che, tránh nắng trực tiếp, tránh để sát nền ẩm và tránh gần nguồn nhiệt. Nếu hàng được đưa ra công trường, đội thi công nên hạn chế để thùng sơn phơi nắng cả ngày rồi mới mở ra pha. Khi nghi ngờ sơn đã chịu nhiệt quá lâu, nên kiểm tra ngoại quan, độ đồng nhất và đối chiếu hướng dẫn trong TDS trước khi sử dụng.
Nguyên tắc 2: Mở nắp xong phải đóng kín, tránh không khí, hơi ẩm và dung môi bay hơi
Với sơn, cái nắp thùng quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Khi nắp không kín, không khí và hơi ẩm có thể đi vào. Đồng thời, dung môi trong sơn có thể bay hơi ra ngoài. Hai quá trình này đều làm sơn mất ổn định trong quá trình bảo quản.
Với một số hệ sơn, đặc biệt là sơn alkyd hoặc các dòng có cơ chế khô nhờ oxy hóa, việc tiếp xúc với không khí có thể làm bề mặt sơn trong thùng bị đóng màng. Lớp màng này không chỉ làm hao sơn, mà còn có thể rơi vụn xuống phần sơn còn lại, tạo cặn khi thi công. Nếu thợ cố khuấy lẫn lớp màng vào sơn, bề mặt sau khi sơn có thể bị lợn cợn, giảm độ mịn và khó đạt ngoại quan tốt.
Với sơn PU, hơi ẩm lại là yếu tố rất đáng chú ý. Một số thành phần trong hệ PU nhạy với nước và hơi ẩm, nên thùng đã mở nắp nếu để lâu trong môi trường ẩm có thể làm giảm chất lượng phần sơn còn lại. Ở khu vực gần biển, nơi độ ẩm cao và hơi muối xuất hiện thường xuyên, việc đóng kín nắp càng quan trọng.
Dung môi bay hơi cũng là một vấn đề khác. Khi dung môi thất thoát, sơn có thể đặc hơn, khó thi công hơn và không còn đúng trạng thái ban đầu mà nhà sản xuất thiết kế. Nếu sau đó thợ tự ý pha thêm dung môi không đúng hệ để “cứu” lại độ loãng, rủi ro có thể tăng thêm: màng sơn lâu khô, giảm bóng, giảm bám dính hoặc không đạt yêu cầu nghiệm thu.
Vì vậy, sau khi lấy sơn ra khỏi thùng, nên đóng nắp ngay. Nếu lượng sơn còn lại ít, có thể cân nhắc sang chiết sang vật chứa sạch, kín và phù hợp để giảm khoảng không khí trong thùng. Tuyệt đối không để thùng sơn mở nắp lâu tại công trường, nhất là ở nơi có bụi, gió, hơi nước, dầu mỡ hoặc gần khu vực mài, hàn, phun cát.
Nguyên tắc 3: Không để sơn bị lắng cứng, nhiễm bẩn hoặc pha rồi đổ ngược lại thùng
Sơn để lâu có thể bị lắng. Đây là hiện tượng dễ gặp, nhất là với các dòng có bột màu, bột chống rỉ, bột kim loại hoặc thành phần có tỷ trọng nặng. Lắng nhẹ đôi khi có thể khuấy lại được. Nhưng nếu để quá lâu, phần lắng ở đáy có thể trở thành khối đặc, gọi nôm na là lắng cứng hoặc lắng chết. Khi đó, việc khuấy lại bằng tay gần như không còn hiệu quả.
Với sơn epoxy chống rỉ, sơn chống hà, sơn cao su clo hóa hoặc các dòng dùng cho môi trường biển, hiện tượng lắng cần được lưu ý hơn vì nhiều sản phẩm có thành phần rắn tương đối nặng. Nếu trước khi thi công không khuấy đều, lớp sơn lấy ra ban đầu có thể khác lớp sơn ở đáy thùng. Điều này làm màu sắc, độ phủ và khả năng bảo vệ không đồng nhất.
Một lỗi khác trong công trình là dùng dụng cụ không sạch. Cọ, cây khuấy, thùng pha hoặc súng phun còn dính bụi, nước, dầu mỡ, dung môi lạ hoặc sơn khác hệ có thể làm bẩn phần sơn đang dùng. Với sơn hai thành phần, việc dụng cụ dính chất đóng rắn cũ hoặc dung môi không phù hợp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình pha và đóng rắn.
Đặc biệt, không nên đổ ngược phần sơn đã pha loãng, đã trộn chất đóng rắn hoặc đã mang ra công trường trở lại thùng sơn gốc. Phần sơn này đã thay đổi trạng thái so với ban đầu. Nếu đổ ngược lại, cả thùng sơn còn lại có thể bị ảnh hưởng.
Cách làm an toàn là chỉ lấy lượng sơn vừa đủ cho ca thi công, pha theo đúng tỷ lệ và dùng trong thời gian cho phép theo tài liệu kỹ thuật. Phần sơn gốc còn lại cần được giữ sạch, đóng kín và ghi chú rõ thời điểm mở nắp nếu cần quản lý kho.
Lưu ý riêng khi bảo quản sơn Hải Âu theo từng hệ
Không phải hệ sơn nào cũng có rủi ro giống nhau. Sơn Hải Âu có nhiều dòng phục vụ các hạng mục khác nhau, từ tàu biển, kết cấu thép, sàn epoxy, sắt mạ kẽm đến bồn bể và thiết bị công nghiệp. Vì vậy, khi bảo quản sơn, khách hàng nên hiểu đặc điểm từng nhóm sản phẩm thay vì áp dụng một cách chung chung.
Với sơn epoxy hai thành phần, cần bảo quản riêng phần sơn và phần đóng rắn theo đúng hướng dẫn. Không tự ý mở nắp, pha thử rồi để lại qua ngày nếu chưa rõ thời gian sử dụng sau pha. Sơn epoxy thường được dùng cho chống rỉ, sàn nhà xưởng hoặc các bề mặt cần độ bám và độ bền cơ học, nên nếu pha sai hoặc bảo quản sơn sai, rủi ro thi công lại có thể khá tốn kém.
Với sơn PU, cần chú ý độ ẩm và dung môi đúng hệ. PU thường được chọn làm lớp phủ hoàn thiện cho hạng mục ngoài trời vì yêu cầu ngoại quan, độ bóng và khả năng chịu thời tiết tốt hơn trong nhiều trường hợp. Nhưng nếu để hơi ẩm lọt vào hoặc pha sai dung môi, chất lượng màng sơn có thể bị ảnh hưởng.
Với sơn alkyd và alkyd biến tính, cần hạn chế tiếp xúc lâu với không khí sau khi mở nắp. Nếu thấy sơn nổi màng, có cặn hoặc mùi bất thường, không nên vội sử dụng cho bề mặt quan trọng mà cần kiểm tra kỹ trước.
Với sơn tàu biển, sơn cao su clo hóa và sơn chống hà, cần lưu ý hiện tượng lắng và điều kiện kho gần biển. Các sản phẩm dùng cho đáy tàu, mạn tàu hoặc môi trường nước mặn thường cần được khuấy đều kỹ trước khi thi công. Nếu tàu đã lên đà, thời gian thi công gấp, việc phát hiện sơn lắng cứng hoặc thiếu dung môi đúng hệ vào phút cuối có thể làm chậm cả lịch bảo trì.
Khuyến nghị thực tế trước khi đưa sơn vào công trình
Trước khi thi công, khách hàng nên kiểm tra nhanh ba việc: thùng sơn còn nguyên tình trạng bảo quản hay không, sơn có dấu hiệu bất thường sau khi mở nắp hay không, và dung môi/chất đóng rắn có đúng hệ hay không. Với các hạng mục quan trọng, nên đối chiếu TDS để kiểm tra tỷ lệ pha, thời gian chờ giữa các lớp, điều kiện nhiệt độ, độ ẩm và yêu cầu xử lý bề mặt.
Nếu công trình là tàu biển, cần quan tâm thêm đến muối, nước mặn, khu vực đáy tàu, mạn tàu và thời gian lên đà. Nếu là sàn epoxy, cần kiểm tra độ ẩm nền và tình trạng bê tông. Nếu là kết cấu thép hoặc bồn bể ngoài trời, cần chú ý rỉ sét, dầu mỡ, bụi bẩn và độ dày màng sơn. Nếu là sắt mạ kẽm, cần chọn đúng hệ sơn phù hợp với nền kẽm, vì bề mặt này thường trơn và khó bám hơn thép đen thông thường.
Bảo quản sơn đúng không làm thay thế cho thi công đúng, nhưng là bước đầu tiên để tránh đưa vật tư đã giảm chất lượng vào công trình.
Bảo quản sơn đúng là một phần của chất lượng thi công
3 nguyên tắc bảo quản sơn quan trọng nhất là: kiểm soát nhiệt độ lưu kho, đóng kín nắp sau khi mở và giữ sơn sạch, ổn định, không bị lắng cứng hoặc nhiễm bẩn. Với sơn công nghiệp và sơn tàu biển, đây không phải là lưu ý phụ mà là một phần của quy trình kiểm soát chất lượng.
Nếu cần chọn hệ sơn phù hợp cho tàu biển, kết cấu thép, sàn epoxy, bồn bể hoặc hạng mục ngoài trời, khách hàng nên gửi thông tin bề mặt, môi trường sử dụng và yêu cầu nghiệm thu để đại lý Đăng Anh hỗ trợ tư vấn hệ sơn, dung môi và hồ sơ phù hợp.
