Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.
Đọc trong 3 phút, có thể giúp bạn tránh được hậu quả sức khỏe kéo dài nhiều năm
Ngộ độc dung môi sơn không xảy ra đột ngột. Nó bắt đầu rất âm thầm – bằng những triệu chứng mà nhiều thợ sơn, kỹ sư công trình hay chủ tàu thường chủ quan bỏ qua: đau đầu nhẹ, lâng lâng, buồn nôn, da ngứa râm ran…
Với nhiều năm kinh nghiệm trong nghề, Sơn Đăng Anh đã dành nhiều thời gian, tỉ mỉ biên soạn bài viết này, mong sẽ giúp được quý bạn, quý khách, quý anh chị gần xa:
- Nhận diện 5 dấu hiệu sớm của ngộ độc dung môi sơn thường gặp nhất.
- Hiểu vì sao các triệu chứng này nguy hiểm, đặc biệt với thợ sơn tàu biển, sơn epoxy, sơn công nghiệp.
- Biết cần làm gì ngay để tránh tổn thương thần kinh, da và đường hô hấp.
Điểm qua các nội dung chính
Vì sao dung môi sơn nguy hiểm nhưng thường bị bỏ qua?
Trong các hệ sơn công nghiệp và sơn tàu biển như alkyd, epoxy, PU hay sơn chống hà, dung môi hữu cơ là thành phần không thể thiếu. Chúng giúp sơn loãng, dễ thi công và bay hơi nhanh để tạo màng sơn bền. Vấn đề nằm ở chỗ, chính đặc tính “bay nhanh” đó khiến người sử dụng đánh giá thấp mức độ nguy hiểm.
Dung môi hữu cơ có khả năng đi thẳng từ phổi vào máu, sau đó tích tụ ở những cơ quan giàu chất béo như não và hệ thần kinh. Điều đáng lo ngại là sau một thời gian tiếp xúc, khứu giác sẽ bị “chai”, người thợ không còn ngửi thấy mùi nồng nữa và lầm tưởng môi trường đã an toàn. Thực tế, lúc này nồng độ dung môi trong cơ thể có thể đã vượt ngưỡng chịu đựng.
1. Cảm giác lâng lâng như say nhẹ
Không ít thợ sơn lâu năm thừa nhận rằng, khi mới bắt đầu sơn trong không gian kín hoặc dùng sơn dung môi mạnh, họ có cảm giác đầu óc hơi “phê”, nói nhiều hơn, tâm trạng hưng phấn bất thường. Cảm giác này dễ gây hiểu nhầm, thậm chí có người còn cho rằng đó là “quen mùi sơn”.
Trên thực tế, đây là phản ứng sớm của hệ thần kinh trung ương khi bị dung môi ức chế. Não bộ lúc này hoạt động kém chính xác hơn, phản xạ chậm lại, khả năng phán đoán giảm đi rõ rệt. Trong môi trường tàu biển hoặc giàn giáo cao, chỉ cần mất tập trung vài giây cũng đủ dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.
2. Đau đầu âm ỉ kéo dài sau ca làm
Đau đầu do dung môi thường không dữ dội ngay lập tức. Nó xuất hiện âm ỉ, nặng vùng trán hoặc sau gáy, đặc biệt rõ vào cuối ca hoặc khi về nhà. Nhiều người chọn cách uống thuốc giảm đau rồi tiếp tục làm việc như bình thường.
Điều nguy hiểm nằm ở chỗ, cơn đau đầu này phản ánh việc mạch máu não và hệ dẫn truyền thần kinh đã bị ảnh hưởng. Khi tình trạng này lặp lại ngày qua ngày, nguy cơ suy giảm trí nhớ, kém tập trung và rối loạn thần kinh sẽ tăng dần, đặc biệt ở thợ sơn epoxy và sơn tàu biển làm việc nhiều năm.
3. Buồn nôn, chán ăn, miệng có vị lạ
Một biểu hiện khá phổ biến khác là cảm giác buồn nôn nhẹ, ăn không ngon, đôi khi miệng có vị ngọt kim loại hoặc đắng. Những dấu hiệu này thường bị quy cho thời tiết nóng, ăn uống thất thường hoặc mệt do làm việc nặng.
Thực tế, đây là phản ứng của gan và hệ tiêu hóa khi phải xử lý lượng dung môi hấp thụ qua đường hô hấp. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, cơ thể đang phát tín hiệu rằng khả năng thải độc đã bắt đầu bị quá tải.
4. Da khô rát, ngứa hoặc nổi mẩn sau khi tiếp xúc sơn
Với sơn epoxy hai thành phần hoặc sơn PU, dấu hiệu trên da thường là cảnh báo rất sớm nhưng hay bị xem nhẹ nhất. Ban đầu chỉ là khô da, ngứa nhẹ ở tay hoặc cổ. Sau đó có thể xuất hiện mẩn đỏ, bong tróc hoặc rát kéo dài.
Nguy hiểm ở chỗ, nhựa epoxy có khả năng gây mẫn cảm vĩnh viễn. Khi cơ thể đã “ghi nhớ” phản ứng dị ứng, chỉ cần tiếp xúc lượng rất nhỏ trong tương lai cũng đủ gây viêm da nặng. Nhiều thợ sơn giỏi buộc phải bỏ hẳn công việc epoxy vì lý do này, không phải vì tay nghề mà vì sức khỏe.
5. Chóng mặt, loạng choạng, khó thở nhẹ
Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất và thường xuất hiện trong điều kiện thông gió kém, đặc biệt ở hầm tàu, két nước hoặc nhà xưởng kín. Người thợ cảm thấy đứng không vững, thở nông, tức ngực hoặc hoa mắt.
Ở giai đoạn này, cơ thể đang chịu tác động kép: thiếu oxy và ngộ độc dung môi. Nếu không dừng lại kịp thời, nguy cơ ngất xỉu và tai nạn nghiêm trọng là rất cao. Thực tế đã có nhiều trường hợp tai nạn xảy ra chỉ vì cố “làm nốt cho xong”.
Những nhóm đối tượng cần đặc biệt cảnh giác
Không phải ai tiếp xúc với sơn cũng có mức độ rủi ro như nhau. Trên thực tế, mức độ ảnh hưởng của dung môi phụ thuộc rất lớn vào môi trường làm việc, tần suất tiếp xúc và đặc thù loại sơn sử dụng. Qua các ca tư vấn thực tế tại xưởng tàu và nhà máy, chúng tôi nhận thấy có những nhóm đối tượng cần cảnh giác sớm hơn người khác, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả sức khỏe lâu dài.
- Thợ sơn tàu biển, sửa chữa tàu, làm việc trong hầm kín
- Đội thi công sơn epoxy, sơn PU tại nhà xưởng, khu công nghiệp
- Chủ tàu cá, thợ sơn ghe tàu làm việc liên tục nhiều năm
Góc nhìn thực tế từ Sơn Đăng Anh
Là đại lý phân phối chính hãng Sơn Hải Âu – thương hiệu sơn thuộc Bộ Quốc Phòng, Sơn Đăng Anh không chỉ cung cấp vật tư sơn mà còn đồng hành cùng khách hàng trong suốt quá trình sử dụng. Qua nhiều năm làm việc với xưởng tàu và dự án công nghiệp, chúng tôi nhận thấy phần lớn rủi ro sức khỏe không đến từ chất lượng sơn, mà đến từ việc thi công thiếu hiểu biết về dung môi và an toàn lao động.
Chính vì vậy, khi tư vấn sơn, chúng tôi luôn đi kèm tư vấn về cách sử dụng an toàn, thông gió và bảo hộ phù hợp, thay vì chỉ nói về độ bền hay giá thành. Trên trang web sonhaiau.net, chúng tôi thường xuyên đính kèm các bảng chỉ dẫn an toàn, các bạn có thể tải về để xem.
Khi xuất hiện dấu hiệu sớm, cần làm gì?
Trong thực tế thi công, điều nguy hiểm nhất không phải là không biết dung môi độc, mà là biết có dấu hiệu nhưng vẫn cố làm tiếp vì tiếc tiến độ hoặc nghĩ rằng “chắc chưa sao”. Khi cơ thể đã phát tín hiệu cảnh báo, phản xạ đúng lúc quan trọng hơn mọi kinh nghiệm hay tay nghề. Ở giai đoạn này, không cần tranh luận đúng sai, mà cần hành động ngay lập tức để cắt đứt nguồn tiếp xúc với dung môi.
- Dừng thi công ngay và rời khỏi khu vực có dung môi
- Ra nơi thoáng khí, hít thở không khí sạch
- Kiểm tra lại hệ thống thông gió và thiết bị bảo hộ
Kết luận
Ngộ độc dung môi sơn không phải là câu chuyện của một ca làm việc, mà là hệ quả của thói quen thi công kéo dài nhiều năm. Những dấu hiệu sớm kể trên không nhằm để lo sợ, mà để nhắc người làm nghề nhìn lại điều kiện làm việc, cách bảo hộ và mức độ an toàn của chính mình.
Một công trình được xem là hoàn thành tốt không chỉ khi lớp sơn bền đẹp, mà còn khi người thi công có thể tiếp tục làm nghề một cách khỏe mạnh trong nhiều năm sau đó.
